Al maanden hebben onze bestuurders, College en Raad, de mond vol van ‘samen, in het belang van onze inwoners’ of ‘we staan allemaal voor hetzelfde…’ Het begrip ‘Samen’ is kennelijk een toverwoord. Of is het meer een ‘sprookje’.

Aanmodderen

Het blijft namelijk aanmodderen, om er in de Raad tussen College en Raad en in onderlinge communicatie, samen iets van te maken. Bij een aantal bestuurders lijkt ‘normaal doen’ en het belang elkaar moeten en willen zien als partners, maar niet in te dalen. De relatie tussen (een deel van de) Raad en het College vice-versa en tussen een handvol Raadsleden onderling is en blijft – vaak ingegeven door wantrouwen – op zijn minst gezegd ‘gespannen’. Dat merk je elke Raadsvergadering. Ondanks dat er als reminder op elke Raadsplek een placemat ligt, met daarop normale omgangsvormen...

Ongeleid projectiel

Een niet onaanzienlijk deel van de Raad krijgt de kans zich te gedragen als ‘ongeleid projectiel’. De voorzitter doet pogingen dat in de hand te houden, maar je zou er moedeloos van worden. Wil je echt samen als gemeentebestuur concreet iets bereiken voor onze inwoners, dan moet je niet enkel met de mond ‘samenwerking’ belijden, maar ook concreet je gedrag en houding erop aanpassen. Geen plaats voor hobbyisme of betweterigheid. We staan voor het financiële ravijn. We weten zo langzamerhand dat diverse bestuurders hardleers zijn. Ondanks ‘heidagen’ over normale omgangsvormen en respectvol zijn én het appél aan eigen verantwoordelijkheid, leidt het nog steeds tot bitter weinig. Is het onmacht, of onwil…

Samen

Samenwerken is toch niet zo moeilijk: het College informeert iedereen over ins en outs van een onderwerp. Daarna overleg je met elkaar, soms in kleinere kring en informeert elkaar, zodat iedereen over dezelfde informatie beschikt. Ook de oppositie. Dat is een samenvatting van ‘samen’. In de vergadering discussieer je vervolgens respectvol met elkaar, met begrip voor elkaars standpunten. Je probeert volwassen tot een vergelijk te komen; weegt verstandig af in het algemeen belang, speelt geen verstoppertje en besluit. Een kind kan de was doen.

Botert

Kennelijk niet een deel van ons bestuur. Het botert al lang niet tussen College en coalitie enerzijds en de oppositie anderzijds. Het aanhoudende schriftelijke vragen-bombardement van Gemeentebelangen en uit de bocht vliegen, met suggestieve vragen; een Raadslid dat van zijn hart geen moordkuil maakt en steeds weer kritische andere oppositieleden mogen toch geen reden zijn, noch voor individuele coalitieraadsleden, noch voor het College om oppositie anders te benaderen.

Lastpost

In de reacties vanuit de oppositie klinkt vooral ergernis en wantrouwen door, vanwege een gevoel, meer als lastpost te worden gezien, dan als partner. Vrijwel de hele oppositie voelt zich door houding en handelwijze van College en Coalitie op zijn minst geïrriteerd en dat kan wederzijds zijn. Het was – toen de raadsvoorzitter zijn betoog onlangs afkapte vanwege ‘tijdsoverschrijding’ – voor oppositielid Berrie Broeders de spreekwoordelijke druppel, om zijn aanhoudende ergernis om te zetten in voortijdig vertrek uit de vergadering. Frustratie, vooral omdat hij vindt, dat hij te vaak als Raadslid niet (tijdig) de informatie en antwoorden krijgt, nodig om het controlerende Raadswerk goed te kunnen doen.

Spreektijden

De voorzitter moet de vergadering in goede banen leiden, maar onze hardleerse Raad heeft aan afspraken geen boodschap en kan die in veel gevallen ook naast zich neerleggen. De spreektijdklok in de Raadzaal is er voor de show. Afgesproken spreektijden voor elke fractie en Collegelid worden keer op keer met voeten getreden én er wordt niet consequent de hand aan gehouden. Ook interrupties zouden altijd kort moeten zijn. Het tegendeel is waar. Sommigen horen zichzelf te graag praten. Bij de oppositie heeft gevoel postgevat, dat het soms lijkt, alsof alleen bij kritische geluiden over doen en laten van het College, de spreektijd extra strikt wordt gehandhaafd. Sommige andere fracties kunnen immers, ook al valt het buiten de kaders van het onderwerp, vaak hun hele verhaal doen. Geldt voor hen dan een andere maatstaf.

Chaos

Betrekt het College altijd bij alles naast coalitie ook oppositie, om het werkelijk samen te kunnen doen. Wordt in reacties meegewerkt aan een vlot verloop van de vergadering: liefst korte, bondige, zakelijke en directe antwoorden in plaats van een langdradig relaas vol zijwegen, of steeds repeterende antwoorden, zoals bij Sociaal Domein.

De voorzitter mag zich veel strikter aan vergaderafspraken houden en de Raad dwingen dat ook te doen, zonder aanziens des persoons.

Dan wordt het geen chaos, waarin per abuis uitgebrachte stemmen verkeerd worden geteld. Chaos, die niet ontstaat door plotseling vertrek van een Raadslid, maar door keer op keer niet nakomen van gemaakte afspraken, toe te staan. Dan wordt het een rommeltje.

Taken

Er lijkt bij een handvol Raadsleden weinig gevoel en begrip aanwezig (of is het kennis) over taken van College en Raad. De Raad is er niet om wettelijke taken uit te voeren (dat doet het College, dat ook voorstellen goed moet voorbereiden). De Raad geeft kaders aan en controleert het College. Discussieer met dat in je achterhoofd.

Nieuwjaarswens

Ik wenste College en Raad in de laatste uitgave van dit blad in 2024 toe: ‘minder nutteloze vragen in de Raad; minder kissebissen over details; meer gestructureerd vergaderen; minder praten om te willen praten; meer met respect discussiëren; minder nietszeggende antwoorden’.

Zullen we daar ook een placemat van laten maken, dan kunnen Raad en College die ook terzijde schuiven. Is de enige remedie in 2026 de verkiezingsbezem? Ik heb er een hard hoofd in.

Frans van Son