‘Groen is belangrijk voor iedereen. Het helpt tegen klimaatverandering en is goed voor mens en dier. Meer groen maakt de lucht schoner en koeler. Dit is niet alleen belangrijk voor nu, maar ook voor de toekomst. Daarom gaan we onze gemeente vergroenen.’ Dat is te lezen op de website van de gemeente onder het kopje: ‘Een groene gemeente’. Daar is ‘natuurlijk’ beleid voor nodig, iets dat met het ‘Omgevingsprogramma Groen’ inmiddels door de gemeente op papier is gezet. Een ambitieus plan waarin onder meer de komende tien jaar 3.000 bomen geplant gaan worden, stenen worden vervangen door bomen en planten, verloren natuur wordt gecompenseerd, natuurgebieden met elkaar worden verbonden en waar ook ecologisch maaibeheer in opgenomen is. Op donderdag 19 december vindt in het gemeentehuis ‘De raad besluit’ plaats, waar ook op aantal ‘groene’ agendapunten een besluit wordt genomen. Op nr. 7 staat: Vaststelling Omgevingsprogramma Groen, op nr. 12: Beeldkwaliteitsplan Achter de Hoeven (waarin volgens de omwonenden bosrijk wonen niet uit de verf komt) en op nr. 13: Uitgangspuntennotitie Natuurpark Donge. Dan wordt echt duidelijk hoe de gemeenteraad denkt over de verdere vergroening van de gemeente Geertruidenberg. In De Langstraat van 5 december schrijft de fractie van Morgen! dolgelukkig te zijn met het ‘Omgevingsprogramma Groen’, maar plaatst met name op het gebied van beheer en onderhoud ook wat kanttekeningen. De fractie besluit hun artikel met de woorden: ‘Groen in je omgeving is gezond en maakt gelukkiger.’ Het is te hopen dat de raadsleden die woorden in gedachten hebben bij de besluitvorming.

Door Jan Hoek

De groenambitie van de gemeente, vastgelegd in het ‘Omgevingsprogramma Groen’ is hoopgevend, maar zorgt ook voor uitbreiding van het beheer en onderhoud. En juist daar schort het, gezien de vele klachten daarover, nogal eens aan. Met name het maaibeleid is een doorn in het oog van velen. De door de gemeente ingehuurde bedrijven vernielen door hun werkzaamheden met hun veel te grote en zware materieel regelmatig meer dan ze goeddoen. Zichtbare voorbeelden daarvan zijn te zien bij de voormalige Spoordijk tussen de Keizersdijk en het Kardeel. Werkelijk schandalig hoe e.e.a. is kapot gemaaid en achtergelaten door de betreffende aannemers. Bij de Ecologische Verbindingszone Dongeburgh moest zelfs een tractor los worden getrokken. Peter Verwaters van Natuurfederatie Geertruidenberg zegt desgevraagd: “Er zijn daar diepe sporen in de grond gereden, zo ook bij de ijsbaan in de Slikpolder. Gevolgen hiervan zijn schade aan wortels en het verdichten van de bodem, zodat er minder wateropname plaatsvindt. Door zo laat in het jaar en zo radicaal te maaien zijn vele eitjes en larven van insecten, welke vanaf november in rust zijn, verloren. Dit jaar zijn er acht planten van de zeer zeldzame Kartuizer anjer (Dianthus Cartusianorum) gevonden langs de Walgang bij het Brandepoortbastion in Geertruidenberg. We hebben over deze op de rode lijst staande plant uitgebreide informatie naar de gemeente gestuurd, maar hebben daar nooit een reactie op gekregen.” Deze bloem uit de anjer-familie zou een kleurrijke herinnering zijn aan een stuk spraakmakende geschiedenis in de gemeente. In 1336 werd in de Sandoelse polder immers het Kartuizerklooster gevestigd. Bij de inname van Geertruidenberg in 1573 door de troepen van Willem van Oranje vluchtten de kloosterlingen, waarna in 1595 het klooster werd opgeheven. Door het gemeentelijk maaibeleid lijkt ook deze bedreigde en wettelijk beschermde Kartuizer anjer in onze gemeente verdwenen.

Adviesraad Natuur en Milieu

Vragen kunnen ook gesteld worden over een aanbeveling/wens in de door Natuurfederatie Geertruidenberg opgestelde ‘Nota Natuur & Milieu 2022-2030’. Daarin wordt gesteld dat het raadzaam is dat er een ‘Adviesraad Natuur & Milieu’ komt. Peter Verwaters zegt daarover: “Zo’n adviesraad zou het college van B&W gevraagd en ongevraagd moeten adviseren over plannen en projecten. Dit met als doel bij te dragen aan duurzaamheid, biodiversiteit, milieu en waterkwaliteit. Die Adviesraad zou moeten bestaan uit deskundigen uit de samenleving, die ook gewoon inwoners uit de gemeente kunnen zijn. Kortom, burgers die zich betrokken voelen bij genoemde thema’s in onze gemeente die daar ook specifieke kennis over hebben. Waar dat kan en nodig is, legt de Adviesraad contact met deskundigen die expertise hebben over onderwerpen waarop advies moet worden uitgebracht. Op het verzoek is door het gemeentebestuur nooit serieus gereageerd.” De gemeente zelf stelt hun groenambitie in het omgevingsplan te vertalen in concrete beleidsregels. Daarin stelt de gemeente onder meer dat het Programma Groen samen met partners, waaronder Staatsbosbeheer én de Natuurfederatie Geertruidenberg, wordt gemaakt. ‘Je kunt je dan afvragen waarom de gemeente het voorstel voor de oprichting van de ‘Adviesraad Natuur & Milieu’ niet al in 2022 heeft opgepakt.

Bomen en de 3-30-300-regel

De komende tien jaar worden er volgens het ‘Omgevingsprogramma’ 3.000 bomen in onze gemeente geplant. Het is dan te hopen dat van tevoren goed gekeken wordt naar de locaties. Want dat gaat weleens mis. Eerder dit jaar zijn in opdracht van de gemeente door een plaatselijk hoveniersbedrijf aan de Hoevendijk in Raamsdonksveer tal van bomen geplant. Negen van die bomen zijn onlangs door de buitendienst van de gemeente echter alweer verwijderd. Volgens de gemeentelijke buitendienstmedewerker moesten die bomen weg, omdat ze volgens de molenaar te dicht bij molen De Onvermoeide zouden staan. Bomen zijn op elke locatie belangrijk voor de biodiversiteit en zorgen voor koeling. Bij het planten van nieuwe bomen streeft de gemeente naar de 3-30-300-regel. Die houdt in dat wanneer een inwoner uit het raam kijkt, deze minimaal drie (volwassen) bomen ziet, dat 30 procent van zijn/haar wijk in de schaduw van bomen valt er op 300 meter een verkoelend parkje is.

Tegels wippen, planten erin

De gemeente wil verder, zo staat in het ‘Omgevingsplan Groen’, elke kans aangrijpen om stenen te verwijderen en op die plaats struiken en/of bomen te planten. Zo kan het regenwater beter door de bodem worden opgenomen en wordt het riool bij extreme regenval minder belast. Dat is wel nodig ook, want uit cijfers van kennisinstituut Deltares blijkt dat als in de gemeente Geertruidenberg in twee uur tijd net zo veel regen als normaal in een maand zou vallen, het water in grote delen van de gemeente tussen de vijf en tien centimeter hoog zou staan; met uitschieters op sommige plekken van meer dan dertig centimeter. Cijfers uit 2018 en sinds die tijd is niet bepaald droger geworden in ons land. Daarom vond van maart t/m oktober dit jaar het NK Tegelwippen plaats, met de bedoeling dat bewoners hun tegels in voor- en achtertuin zouden verwijderen, zodat de grond het regenwater kan opnemen. Onze gemeente behaalde bij de gemeenten met minder dan 50.000 inwoners een beschamende 80e plaats. In totaal werden in onze gemeente 1248 tegel ‘gewipt’, wat bij tegels van 30 x 30 cm neer komt op 112 vierkante meter. Ter vergelijking: in de gemeente Halderberge werden ruim 102 duizend tegels gewipt en in Gilze en Rijen ruim 30.000. De gemeente wil volgens het groene plan stenen eruit en planten/bomen erin. Daarbij hoeven ze, zoals dit jaar helaas overduidelijk is gebleken, niet te rekenen op steun van de bewoners. Overigens wil de gemeente de rioleringen klimaat-robuust maken, door bijvoorbeeld gescheiden stelsels aan te leggen voor hemelwater apart van vuilwater.

Natuurpark Donge

Ondanks de wat kritische opmerkingen in dit artikel, is de verdere vergroening van onze gemeente natuurlijk een prachtige ambitie. Er wordt meer groen gerealiseerd in zowel huidige als nieuwe woonwijken en de verbinding tussen de drie kernen en het groene buitengebied en het ecologische lint worden versterk. Een zeer ambitieus en supergroen plan is de aanleg van het bijna 8 hectare grote Natuurpark Donge aan het Lindonk en Gasthuisweide in Raamsdonksveer, ook wel de polder van Allard genoemd. Om het nieuwe park/natuurgebied financieel haalbaar te maken is het de bedoeling dit te betalen met het geld dat de gemeente ontvangt van het Rijk voor het project ‘Wind op Zee’. Donderdag 19 december staat het zoals vermeld op de agenda van ‘De raad besluit’, waarna het de bedoeling is dat het inrichtingsontwerp in het derde kwartaal van 2025 aan het college en de gemeenteraad wordt gepresenteerd. De voorbereidingsfase moet dan plaatsvinden in 2026 en de realisatie van Natuurpark Donge een jaar later. De toekomst in de gemeente ziet er met alle plannen absoluut ‘groener’ uit. Het is, zoals de gemeente zelf stelt, inderdaad belangrijk om groen beter te integreren uit beleid, zodat er een gezonde en mooie leefomgeving wordt gecreëerd voor alle inwoners.